ಕರಿಕಲ್ಲ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಶತಮಾನಗಳ ಐತಿಹ್ಯ ಸಾರುವ ಬಾಹುಬಲಿ: 2027ರಲ್ಲಿ ಮಹಾಮಜ್ಜನದ ಮಹಾಪರ್ವ

ಕರಿಕಲ್ಲಿನ ಗಟ್ಟಿತನಕ್ಕೆ ಕಲೆಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಬೆರೆಸಿ, ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ ನಾಡು ಕಾರ್ಕಳ. ಜೈನ ಧರ್ಮದ ತ್ಯಾಗ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಸಾರುವ ಇಲ್ಲಿನ ಬಾಹುಬಲಿ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಮೂರ್ತಿ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಸಂಕೇತವಲ್ಲ; ಅದು ಕರಾವಳಿಯ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸ, ಅಪೂರ್ವ ಶಿಲ್ಪಕೌಶಲ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಾಧನೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯೂ ಹೌದು. ಸುಮಾರು ಆರು ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಹೊತ್ತಿರುವ ಈ ಭವ್ಯ ಏಕಶಿಲಾ ಮೂರ್ತಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ 2027ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೀಗ ಮತ್ತೆ ಭಕ್ತರು, ಇತಿಹಾಸ ಆಸಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕಾರ್ಕಳವು ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಭಾವ, ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಿಲ್ಪಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 'ಕರಿಕಲ್ಲು' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಕಳದ ಹೆಸರನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಬಂಡೆಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದ್ದವು.

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಅರಸರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಕಾರ್ಕಳವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಜತೆಗೆ ಕಲೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಭೈರರಸ ಅರಸರ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಸ್ಮಾರಕಗಳು, ಬಸದಿ ಮತ್ತು ಏಕಶಿಲಾ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಆ ಕಾಲದ ರಾಜಾಶ್ರಯ ಹಾಗೂ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ.

ಕಾರ್ಕಳದ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಮೂರ್ತಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಕ್ರಿ.ಶ. 1432ಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಭೈರರಸ ರಾಜವಂಶದ ವೀರ ಪಾಂಡ್ಯ ಭೈರರಸ ಒಡೆಯರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳಾದ ಲಲಿತಕೀರ್ತಿ ಮುನಿಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬಾಹುಬಲಿ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರೆಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಸುಮಾರು 42 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಈ ಮೂರ್ತಿಯು ಒಂದೇ ಬೃಹತ್ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ಇದರ ವಿಶೇಷ. ಕಾಲದ ಹೊಡೆತಗಳ ನಡುವೆಯೂ ತನ್ನ ಭವ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಮೂರ್ತಿಯು ಅಂದಿನ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನ, ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದ ಮಹೋನ್ನತ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.

ಆಧುನಿಕ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು, ಕ್ರೇನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಸುಧಾರಿತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಬೃಹತ್ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ರೂಪಿಸಿ, ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಧನೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಆಯ್ಕೆ, ಮೂರ್ತಿಯ ರೂಪರಚನೆ, ಕೆತ್ತನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ—ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತವೂ ಅಪಾರ ಕೌಶಲ ಹಾಗೂ ಸಂಘಟಿತ ಶ್ರಮವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ನಿಖರ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಗಳ ಕುರಿತು ಸಾಕಷ್ಟು ದಾಖಲೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಮೂರ್ತಿಯ ಭವ್ಯತೆ ಅಂದಿನ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಮೂರ್ತಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತಾಗ ಮೊದಲು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವುದು ಅದರ ಎತ್ತರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಮುಖದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಶಾಂತತೆ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಭಾವ. ಉದ್ದನೆಯ ಕಿವಿಗಳು, ಗುಂಗುರು ಕೂದಲು, ಸಮಚಿತ್ತದ ಮುಖಭಾವ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಲ ಕಾಯೋತ್ಸರ್ಗ ಭಂಗಿ ಮೂರ್ತಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ದೀರ್ಘಕಾಲ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದ ಬಾಹುಬಲಿಯ ಕಾಲು ಮತ್ತು ಕೈಗಳ ಸುತ್ತ ಬಳ್ಳಿಗಳು ಹಬ್ಬಿರುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಕಾಲುಗಳ ಬಳಿ ಹುತ್ತಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವಂತೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಅವರ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ವಿನ್ಯಾಸ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಸೌಂದರ್ಯದ ಜತೆಗೆ ಅದರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಕಾರ್ಕಳದ ಬಾಹುಬಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯೇ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 12 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಈ ಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಬಾಹುಬಲಿಯ ಮೂರ್ತಿಗೆ ವಿವಿಧ ಪವಿತ್ರ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಅಪಾರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿರುವುದರ ಜತೆಗೆ, ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಯೂ ಹೌದು.

2027ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕ ನಡೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರದತ್ತ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹರಿದಿದೆ. ಆದರೆ ಮಹೋತ್ಸವದ ನಿಖರ ದಿನಾಂಕ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಆಯೋಜಕರು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೇ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಾಹುಬಲಿಯ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಜಲ, ಹಾಲು, ಕಬ್ಬಿನ ರಸ, ಅರಿಶಿನ, ಶ್ರೀಗಂಧ ಹಾಗೂ ಕೇಸರಿಯಂತಹ ವಿವಿಧ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲಶಗಳ ಸಾಲು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಂತ್ರೋಚ್ಚಾರ, ಪೂಜಾ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಬೆಟ್ಟದ ಪರಿಸರವೇ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಿಂದೇಳುತ್ತದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಲಶಗಳಿಂದ ನಡೆಯುವ ಅಭಿಷೇಕದ ದೃಶ್ಯ ಭಕ್ತರ ಮನದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದ ಅನುಭವವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ; ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ಬಂದಿರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮಹಾಸಂಗಮವಾಗಿದೆ.

ಕಾರ್ಕಳದ ಬಾಹುಬಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ತಾಣವಾಗಿರುವುದರ ಜತೆಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನೂ ಆಸ್ವಾದಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಮೂರ್ತಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೂಲಕ ತೆರಳುವಾಗ ಸುತ್ತಲಿನ ಹಸಿರು ಪರಿಸರ, ತೆರೆದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಕಳ ಪಟ್ಟಣದ ನೋಟ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.

2027ರ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕವು ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಮಹತ್ವದ ಅವಕಾಶವಾಗಬಹುದು. ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಇತಿಹಾಸಾಸಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಜೈನ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೂ ಇದರಿಂದ ಉತ್ತೇಜನ ದೊರೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಕಾಲ ಬದಲಾಗಿದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕಿನ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕಾರ್ಕಳದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಮೂರ್ತಿ ಇಂದಿಗೂ ಅದೇ ನಿಶ್ಚಲತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಶಾಂತಿ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಜಯದ ಸಂದೇಶ ಸಾರುತ್ತಿದೆ.

1432ರಲ್ಲಿ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಈ ಕಲಾ ವೈಭವವು 2027ರ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕದ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಲಿದೆ.