ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ "ಚಿಕ್ಕಮೇಳ"ಗಳ ತಿರುಗಾಟ ಆರಂಭ

ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ದೊಡ್ಡ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿರಾಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಲೆಯ ಜೀವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ‘ಚಿಕ್ಕ ಮೇಳ ಯಕ್ಷಗಾನ’ ಮತ್ತೆ ಚುರುಕುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಉಡುಪಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಬಂದಿರುವ ಯಕ್ಷಗಾನ, ಎಂಟು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ರಂಗಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಭವ್ಯವಾಗಿ ಮೆರೆದರೂ ಮಳೆಗಾಲದ ಕೆಲ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ವೇದಿಕೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ವಿರಾಮ ನೀಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಕಲಾವಿದರ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಮೇಳಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.

ಈಗಾಗಲೇ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮೇಳಗಳ ತಿರುಗಾಟ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಅಲೆವೂರು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಚಿಕ್ಕಮೇಳ ತಂಡ, ಮಹಾಗಣಪತಿ ಚಿಕ್ಕಮೇಳ ತಂಡಗಳ ಕಲಾವಿದರು ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿ ಮಳೆಗಾಲದ ತಿರುಗಾಟಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ .

ಸುಮಾರು ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ವಿವಿಧ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಚಿಕ್ಕಮೇಳದಲ್ಲಿ 6 ರಿಂದ 7 ಸದಸ್ಯರ ಸಣ್ಣ ತಂಡ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು, ಮಳೆಗಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಮನೆಮನೆಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 

ಸಂಜೆ 7 ಗಂಟೆಯಿಂದ ರಾತ್ರಿ 10 ರಿಂದ 11 ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಈ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಭಾಗವತರು, ಚಂಡೆ–ಮದ್ದಳೆ ವಾದಕರು ಹಾಗೂ ಇಬ್ಬರು ವೇಷಧಾರಿ ಕಲಾವಿದರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದು ಆಯ್ದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮನೆಯ ಚಾವಡಿ ಅಥವಾ ನಡುಮನೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ರಂಗಸ್ಥಳವಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದು, ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಂಗದ 10 ರಿಂದ 15 ನಿಮಿಷಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಕಲಾವಿದರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರದರ್ಶನದ ಬಳಿಕ ಮನೆ ಯಜಮಾನರು ಅಕ್ಕಿ, ಹೂ, ವೀಳ್ಯದೆಲೆ, ಅಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡುವ ಪರಂಪರೆಯೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ ಸುಮಾರು 25 ರಿಂದ 30 ಮನೆಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಈ ಚಿಕ್ಕಮೇಳ ತಂಡವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ–ಸತ್ಯಭಾಮೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ–ರುಕ್ಮಿಣಿ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರಿಂದ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆ.

ರಂಗಮಂದಿರದ ಭವ್ಯ ವೇದಿಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಮನೆಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದರಿಂದ ಯಕ್ಷಗಾನವು ಹೆಚ್ಚು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಜನರಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಲಾವಿದ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ರಾತ್ರಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಬಳಿಕ ಕಲಾವಿದರು ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ತಂಗಿ ಮುಂದಿನ ದಿನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಕರಾವಳಿಯ ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಗೆಜ್ಜೆ ನಾದ ಕೇಳಬೇಕೆಂಬ ಹಿರಿಯರ ಆಸೆ ಈ ಚಿಕ್ಕ ಮೇಳಗಳ ಮೂಲಕ ಜೀವಂತವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಮಳೆಗಾಲದ ಈ ಚಿಕ್ಕ ಮೇಳ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪುರಾತನ ಕಲೆಯನ್ನು ಮನೆಮನೆಗೂ ತಲುಪಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ.